Synagogi Ziemi Wschodniej

Wielka Synagoga we Włodawie jest jednym z najcenniejszych zabytków dziedzictwa żydowskiego na Lubelszczyźnie i jednym z najważniejszych zachowanych elementów dawnego żydowskiego krajobrazu miasta. Wzniesiono ją w latach 1764–1774 w miejscu wcześniejszej drewnianej bóżnicy. Budowę finansowała miejscowa gmina żydowska przy wsparciu rodu Czartoryskich, ówczesnych właścicieli Włodawy. Projekt świątyni jest powszechnie wiązany z działającym w regionie architektem Pawłem Antonim Fontaną, choć jego autorstwo nie zostało jednoznacznie potwierdzone. Późnobarokowa synagoga wyróżnia się monumentalną bryłą i charakterystycznym układem dziewięciopolowej sali modlitw. Jej sklepienie wspierają cztery kolumny, pomiędzy którymi znajdowała się bima – miejsce przeznaczone do odczytywania Tory. Do głównej sali przylegały przestrzenie przeznaczone dla kobiet. Jednym z najcenniejszych zachowanych elementów wnętrza jest polichromowany aron ha-kodesz, wykonany w 1936 roku po pożarze, który dwa lata wcześniej zniszczył część dawnego wyposażenia świątyni. Przez blisko dwa stulecia Wielka Synagoga była jednym z najważniejszych miejsc życia religijnego i społecznego żydowskich mieszkańców Włodawy. Przed II wojną światową Żydzi stanowili znaczną część ludności miasta, współtworząc jego kulturę, handel i codzienne życie. Zagłada miejscowej społeczności w czasie okupacji niemieckiej przerwała tę wielowiekową historię. Budynek synagogi został pozbawiony swojej funkcji religijnej i był wykorzystywany m.in. jako magazyn. Po wojnie obiekt nadal pełnił funkcje magazynowe, a następnie został poddany pracom remontowym i konserwatorskim. Od 1983 roku Wielka Synagoga we Włodawie jest częścią Muzeum – Zespołu Synagogalnego we Włodawie. Wraz z Małą Synagogą i Domem Pokahalnym tworzy wyjątkowy zespół zabytków przypominający o wielowiekowej obecności społeczności żydowskiej nad Bugiem. Dziś synagoga jest nie tylko cennym zabytkiem architektury, lecz także miejscem pamięci i ważnym świadectwem wielokulturowej historii Włodawy oraz wschodniej Polski. Cyfrowa dokumentacja 3D Wielkiej Synagogi pozwala zachować jej architekturę i detale w formie cyfrowej, a jednocześnie udostępnia ten fragment dziedzictwa kulturowego odbiorcom niezależnie od miejsca, w którym się znajdują.

Synagoga w Szczebrzeszynie jest jednym z najcenniejszych świadectw żydowskiego dziedzictwa Zamojszczyzny. Pierwsza wzmianka o miejscowej bóżnicy pochodzi z 1584 roku, natomiast zachowaną zasadniczą bryłę datuje się na początek XVII wieku. Po zniszczeniach dokonanych przez wojska kozackie w 1648 roku świątynię odbudowano około 1659 roku, a w XVIII wieku częściowo przekształcono. Późnorenesansowy budynek wyróżnia prostokątna sala modlitw, kamienny aron ha-kodesz, sklepienie klasztorne z lunetami, arkadowy fryz oraz zrekonstruowany polski dach łamany. Na początku II wojny światowej Niemcy spalili synagogę, a budowla popadła w ruinę. Odbudowana w latach 1957–1963, od 1965 roku służy jako siedziba miejscowego domu kultury. Dziś, wpisana do rejestru zabytków, pozostaje wyjątkowym materialnym śladem społeczności żydowskiej, która przez stulecia współtworzyła Szczebrzeszyn i wielokulturowe dziedzictwo Lubelszczyzny. Zabytek żydowskiego dziedzictwa kulturowego Zamojszczyzny, dokumentowany fotogrametrycznie jako model 3D w ramach projektu Kultura3D.

Synagoga w Bychawie jest jednym z najważniejszych świadectw wielokulturowej historii miasta i przypomina o społeczności żydowskiej, która przez stulecia współtworzyła jego rozwój. Wzniesiona pod koniec XIX wieku murowana świątynia zastąpiła wcześniejszy drewniany dom modlitwy, stając się centrum życia religijnego, społecznego i kulturalnego. Przed II wojną światową ludność żydowska stanowiła znaczną część mieszkańców Bychawy. Tragiczne wydarzenia okupacji doprowadziły do zagłady bychawskich Żydów, a budynek utracił swoją pierwotną funkcję. Dziś synagoga pozostaje ważnym elementem dziedzictwa kulturowego Lubelszczyzny — świadectwem wielowiekowej obecności społeczności żydowskiej w regionie. Zabytek żydowskiego dziedzictwa kulturowego z końca XIX wieku, dokumentowany fotogrametrycznie jako model 3D.

Mała Synagoga w Kraśniku stanowi ważne uzupełnienie historycznego zespołu synagogalnego miasta. Wzniesiona w XVIII wieku, pełniła funkcje pomocnicze wobec Wielkiej Synagogi i była miejscem modlitwy, nauki oraz spotkań lokalnej społeczności żydowskiej. Przez wiele pokoleń budynek był częścią tętniącej życiem dzielnicy żydowskiej, która współtworzyła tożsamość Kraśnika. Tragiczne wydarzenia II wojny światowej doprowadziły do zagłady miejscowej społeczności. Zachowany obiekt przypomina o bogactwie kulturowym przedwojennego Kraśnika i wraz z Wielką Synagogą tworzy wyjątkowy zespół zabytków pozwalający poznać wielokulturową historię Lubelszczyzny. Zabytek żydowskiego dziedzictwa kulturowego, dokumentowany fotogrametrycznie jako model 3D.

Wielka Synagoga w Kraśniku należy do najcenniejszych zabytków żydowskiego dziedzictwa Lubelszczyzny. Wzniesiona w połowie XVII wieku, przez stulecia była religijnym i społecznym centrum miejscowej społeczności żydowskiej. Monumentalna murowana budowla reprezentuje charakterystyczny typ synagog obronnych spotykanych na terenach dawnej Rzeczypospolitej — jej masywne ściany, wysokie okna i sklepienia świadczą o kunszcie dawnych budowniczych. Wnętrze zachowało wiele historycznych elementów architektonicznych. W czasie II wojny światowej społeczność żydowska została niemal całkowicie zgładzona, a synagoga utraciła swoją pierwotną funkcję. Mimo licznych zniszczeń budynek przetrwał jako jeden z najważniejszych świadków wielokulturowej historii Kraśnika i Lubelszczyzny. Barokowy zabytek żydowskiego dziedzictwa kulturowego, dokumentowany jako fotogrametryczny model 3D.